ನವರಾತ್ರಿಯ 'ಸುಂದರ'ನ ವೇಷ

ಸಂಜೆ ಆರರ ಸಮಯ. ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಅಸಹ್ಯ ಉಡುಪಿನ 'ಪುರುಷ-ಪ್ರಕೃತಿ' ವೇಷಗಳ ಆಗಮನ. ಆಶ್ಲೀಲವಾದ ಮಾತುಗಳು. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವರ್ತನೆಗಳು. ವಾಕರಿಕೆ ತರುವ ಭಂಗಿಗಳು. ಐದು ರೂಪಾಯಿ ಕೈಗೆ ಕುಕ್ಕಿದೆ. ಟಾ ಟಾ ಮಾಡಿಕ್ಕೊಂಡು ಹೊರಟು ಹೋದುವು. ಇದು ನವರಾತ್ರಿ ವೇಷಗಳ ಸುಲಿಗೆಯ ಒಂದು ರೂಪ.

'ನಿಮ್ಮ ಪುಣ್ಯ ಮಾರಾಯ್ರೆ. ಆ ವೇಷಗಳು ಮೈಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಕಿಸೆಗೆ ಕೈಹಾಕಿ ದೋಚುತ್ತವೆ' ಎಂದು ನೆರೆಯವರು ಅಂದಾಗ 'ಆ ಪ್ರಾರಬ್ಧ ನನಗಾಗಲಿಲ್ಲ, ಬದುಕಿದೆ' ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಪಟ್ಟುಕೊಂಡೆ. ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವ 'ದೋಚುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವೇಷಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವವರಿಲ್ಲವೇ' ಎಂಬ ಮಾಮೂಲಿ 'ಒಣಭಾಷೆ'ಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ 'ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಪತ್ರ' ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಪ್ರಯೋಜನ?

ಈ ರೀತಿಯ ವೇಷಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡು. ಸಮಯ ಕೊಲ್ಲುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ದೇವ-ದೇವತೆಯರ ವೇಷ ಹಾಕಿ ಅಸಹ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವರ್ತನೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಬೇಕು? ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ ವೇಷತೊಟ್ಟು ರಾಜಾರೋಷವಾಗಿ 'ಬೀಡಿ ಸೇದಿ ನಿರುಮ್ಮಳ'ವಾಗಿರುವವರು ಎಷ್ಟು ಬೇಕು? ಪುತ್ತೂರು ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಿಂದ ಮಹಿಷಾಸುರ, ಚಂಡ ಮುಂಡರ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿದೆ! ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಕರಡಿಗಳು ಆರ್ಭಟಿಸುತ್ತಿವೆ! ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಾಂತ, ಕೆಲವು ಘೋರ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಭೀಭತ್ಸ!

ಇರಲಿ, ನವರಾತ್ರಿಯ ವೇಷ ಅಂದಾಗ ನನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಸಮಾನ ಪ್ರಾಯದ ಸುಂದರ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಯ ತನಕ ಒಂದೇ ಅಧ್ಯಾಪಕರಲ್ಲಿ ಓದಿದವರು. ನಂತರ ಅವನು ಯಾಕೋ ಶಾಲೆಗೆ ಕೊಕ್. ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ಜೀವನ. ಅವನ ತಂದೆ ಮಾಂಕು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯ. ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ತಂದುಕೊಡುವಷ್ಟು, ಜೇನು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಎಲೆಯ ದೊನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ತರುವಷ್ಟು ಆತ್ಮೀಯ.

ಮಾಂಕು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟರೆ ಸಾಕು, ಅವರನ್ನು ಕಾದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮಕ್ಕಳು ಅನೇಕ. ತೆಂಗಿನ ಹಸಿ ಮಡಲಿನಿಂದ ಗಾಳಿಪಟ, ಗಿಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ತಯಾರು ಮಾಡಿ, ಡೆಮೋ ಕೊಟ್ಟು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಫ್ರೀಯಾಗಿ ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದರು. ದೊಡ್ಡ ಮರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನೋ, ಹಣ್ಣನ್ನೋ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲು ಸಲಕೆಯಿಂದ ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸುಂದರ ಹಾಗಲ್ಲ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕಲಾಪ್ರಿಯ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ನಂಟೂ ಇತ್ತು. 'ಅವ ಸುಂದರನ ವೇಷ ಬತ್ತ್ಂಡ್ (ಸುಂದರ ವೇಷ ಪ್ರವೇಶವಾಯಿತು) ಎಂದು ಅವನ ಆಪ್ತರು ಮಲಗಿದ್ದವರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ದಿನಗಳು ಉರುಳುತ್ತಿತ್ತು. ನವರಾತ್ರಿ ಸಮಯ. 'ಇನಿ ಸುಂದರನ ಕೊರಗ ವೇಷ ಬರ್ಪುಂಡ್' (ಸುಂದರನ ಕೊರಗ ವೇಷ ಬರುತ್ತದೆ) ಮಕ್ಕಳಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಂಕು, ಸುಂದರ ಸನಿಹದ ಐದಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಸುಂದರನ ಕೊರಗ ವೇಷಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ.

ಅಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸನಿಹದ ಪಯಸ್ವಿನಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು, ಶುಚಿರ್ಭೂತನಾಗಿ, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಳಿದ 'ಕೊರಗ ವೇಷಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ' ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ಅದು ವೇಷವಲ್ಲ, ಹರಕೆ. ಅಲ್ಲಿರುವುದು ಭಯ-ಭಕ್ತಿ. ಮೈಯಲ್ಲೊಂದು ತುಂಡು ಬಟ್ಟೆ, ಕಾಯ ಪೂರ್ತಿ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣ. ಶಿರದಲ್ಲೊಂದು ಪೂಗದ ಹಾಳೆಯ ಮುಟ್ಟಾಳೆ, ಅದರ ಎರಡೂ ಬದಿಗೆ ಹೂವಿನ ಗೊಂಚಲು, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆ, ಕೈಯಲ್ಲೊಂದು ಕೊಳಲು, ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ.. ಇವಿಷ್ಟು ವೇಷದ ಪರಿಕರಗಳು.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ. ನಂತರ ಆಪ್ತರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ. ಜೊತೆಗೆ ಮಾಂಕೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದೈದು ನಿಮಿಷ ಕುಣಿದು, ಮನೆಯವರು ಕೊಟ್ಟ ಬಾಯಾರಿಕೆ-ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಜತೆಗೆ ಊರಿನ ಸುದ್ದಿಗಳ ವಿನಿಮಯ ಹಣ, ಭತ್ತ, ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಚೀಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸುಖ ದುಃಖ ವಿನಿಮಯ. ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ. ಹೀಗೆ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಮನೆಗಳ ಭೇಟಿ.

ಸುಂದರನ ವೇಷ ಬರುವಾಗ ನಮ್ಮ ನಗರದ ಮನೆಗಳಂತೆ ಯಾರೂ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. 'ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ' ಅಂತ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಬಿಸಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾಗತ. ಒಂದು ವಾರದ ಕುಣಿತದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ವೇಷ ಕಳಚಿ ಊರಿಗೆ ಮರಳಿದಲ್ಲಿಗೆ 'ಹರಕೆ' ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ತಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೇ 'ಕೊರಗ ವೇಷದ ಹರಕೆ' ಇದೆ. ನನಗೆ ಪ್ರಾಯವಾಯಿತು. ಈಗ ನನ್ನ ಮಗ ಮಾಡ್ತಾನೆ. ಅವನ ನಂತರ ಯಾರೆಂಬುದು ಅವನೇ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡ್ತಾನೆ' ಎಂದು ಇಳಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಾಂಕು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಮಾಂಕು ಇದನ್ನೆಂದೂ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ 'ಕರಡಿ, ಹುಲಿ' ಅಂತ ವೇಷಾಂತರವಾಗಿದ್ದ. ಆಗಲೂ 'ಸುಂದರನ ಕೊರಗ' ವೇಷದ ಬದಲಿಗೆ 'ಸುಂದರನ ಕರಡಿ' ಎಂದು ಜನರೇ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದರು.

ಈಚೆಗೊಮ್ಮೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ. 'ನವರಾತ್ರಿ ಬಂತಲ್ವಾ ಮಾರಾಯ. ವೇಷ ಇಲ್ವಾ' ಕೇಳಿದೆ. 'ತಂದೆಯವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಒಂದು ದಿವಸ ಕೊರಗ ವೇಷ ಹಾಕ್ತೇನೆ' ಎಂದಿದ್ದ. ನಂತರ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಕರಡಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಪುತ್ತೂರಿಗೂ ಬರುವುದುಂಟಂತೆ. ಅವನ ವೇಷವನ್ನು ನೋಡಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ!

ಸುಂದರನಂತೆ ಮತ್ತೂ ಒಂದಿಬ್ಬರು ಹಿರಿಯರು ಕೊರಗ ವೇಷ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹರಕೆಯ ಭಯ-ಭಕ್ತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ ಸ್ಪಂದನವಿದೆ. ಯಾರೂ ಕೂಡಾ ಜಾತಿ ಎತ್ತಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿಲ್ಲ. ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವ ಇಂತಹ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ಪೋಸ್ಟ್ಮಾರ್ಟಂ ಮಾಡುವ, ಅಡ್ಡಮಾತುಗಳಿಂದ ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತೋ; ಅಲ್ಲಿಂದ ವೇಷಗಳ, ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೀಣನೆ. ಇದನ್ನೇ 'ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದೇವೆ.

ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಂದಿನ ಬದುಕನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸೋಣ. ಯಾವುದೇ ವೇಷ ತೊಡಿ. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮದ ಲೇಪ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಪರ್ಶವಿರುವ ಮಂದಿಯ ಪ್ರವೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ದಿಢೀರ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. 'ಜಾತಿ ನಿಂದನೆ, ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಂದನೆ' ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಅವತಾರದ ಆರೋಪಗಳು ರಾಚುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಜವಾದ 'ನವರಾತ್ರಿ ವೇಷ'ದ ಹಿಂದಿನ ಭಾವನೆಗಳು, ಭಕ್ತಿಗಳು ನುಣುಚಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆ ಎನ್ನಬೇಕೋ, ಕಾಲವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು ಎಂದು ನಂಬೋಣವೋ?

ಇಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ, ಹವಾಯ್ಯಲ್ಲಿ 'ಕಳೆ'!

ಕರಾವಳಿಯ ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಂಡೆಕಾಯಿ ವ್ಯಾಪಕ. ಗೇರುಬೀಜ ಸೇರಿಸಿದ ಅದರ ಪಲ್ಯ, ಕಾಯಿಹುಳಿ, ಎಳೆಯದ್ದರ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ.. ಹೀಗೆ ಹಲವು. ತೊಂಡೆಯನ್ನೇ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಕೃಷಿಕರೂ ಧಾರಾಳ. ಬೇಡಿಕೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೂ ಚೆನ್ನಗಿದೆ. ಇದು ಕನ್ನಾಡಿನ ಕತೆ.

ಅತ್ತ ಹವಾಯ್ಯಲ್ಲಿ ತೊಂಡೆಕಾಯಿ ಕಳೆ! ಅದನ್ನು ಕಂಡರೆ ಸಾಕು, ಯಾಕೋ ಅಲರ್ಜಿ! ರೌಂಡ್ಅಪ್ ಎಂಬ ವಿಷವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಸಮೂಲ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 'ಅದು ತಿನ್ನಲು ಬರುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಕರಾವಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಹವಾಯಿಯ ಹಣ್ಣು ಕೃಷಿಕ ಕೆನ್ಲವ್ ತೊಂಡೆಯ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಸವಿದು, 'ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡದಂತೆ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ' ಎಂದಿದ್ದರು.

ಈಚೆಗೆ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ 'ಶ್ರೀ' ಪಡ್ರೆಯವರು ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಹಣ್ಣು ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಘವು ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಪಡ್ರೆಯವರನ್ನು ಕರೆಸಿ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿಸಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಹಣ್ಣುಗಳ ಪರಿಚಯ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯತ್ತ ಬೆಳಕು. 'ಮುಂದಿನ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ನೀವು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ನಿಮ್ಮ ಊಟದ ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ತೊಂಡೆಕಾಯಿ ಬರಲಿ' ಎಂದು ಹಾರೈಸಿದ್ದರಂತೆ! ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಅನುಭವದ ಕೆಲವು 'ಝಲಕ್' ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಹವಾಯ್ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಎಕರೆಯಿಂದ ಐದು ಎಕರೆ ತನಕ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿದ ಕೃಷಿಕರಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತೇಕರ ಕೃಷಿ ಹಣ್ಣು. ಕೃಷಿಕರೇ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು. ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಬೆಳೆದವರೇ ನಿಗದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹಣ್ಣುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯವೇ ಹವಾಯಿಗಳ ಬಂಡವಾಳ. ಹವಾಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಮೂನೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಿತಿ. ಹಾಗಾಗಿ ವರುಷದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವೈವಿಧ್ಯದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಲಭ್ಯ. ಬೆಳೆಯುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅತ್ತಿತ್ತ ಒಯ್ಯಲು ತಲೆಹೊರೆ ಬದಲಿಗೆ ಮಡಚು ಕೈಗಾಡಿಗಳು. ಹಣ್ಣು ಕೊಯ್ಯಲು ಉದ್ದನೆಯ ಕೊಕ್ಕೆ. ಅದು ಹಣ್ಣನ್ನು ಕೊಯಿದು, ಅಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಹಾಳಾಗದು.

'ನಾನು ವಿಮಾನ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತ ತೆಂಗಿನಮರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದೆ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಪಡ್ರೆ. ತೆಂಗಿನಮರಗಳ ಸಾಕಣೆ ಅಲಂಕಾರಿಕವೂ ಹೌದು, ಕೃಷಿಯೂ ಹೌದು. ವಸತಿಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಶನ್, ಸಾಬೂನು, ಎಣ್ಣೆ.. ಹೀಗೆ ಹಲಸು ತೆಂಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿಯ ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆಯಲು ಅಲ್ಲಿಯವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ! ನಮ್ಮೂರಿನ ತೆಂಗಿನ ಸುಲಿ ಸಾಧನ ಹವಾಯ್ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಆಗಬಹುದೋ ಏನೋ!

ಗೋಸಂಪಿಗೆ ಹೂವು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ದ್ಯೋತಕ. ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹೂವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹೂವಿನಂತಹ ರಚನೆಯ ಕಿವಿ ಆಭರಣ..ಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ. ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದು, ಗಿಡಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದು ಪ್ರೀತಿ. ಹೂವನ್ನು ಬಲಕಿವಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಅವಿವಾಹಿತೆ, ಎಡಕಿವಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ವಿವಾಹಿತೆ ಎಂಬರ್ಥವೂ ಇದೆಯಂತೆ.

ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ 'ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿದೆ' ಎಂಬ ಫಲಕಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ! ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆ ಏರುತ್ತಿದೆ! ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ರೋಗಬಾಧೆಯಿಂದಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಕಾಫಿಗೆ ಕುತ್ತು. 'ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಿಲ್ಲ' ಎಂದರಿತ ಹಣ್ಣು ಕೃಷಿಕ ಕೆನ್ಲವ್, ಕೃಷಿಕರ ಪರವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಫಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಲದು, ಜತೆಗೆ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಿಗುವ ಹಣ್ಣುಗಳ ಕೃಷಿಯತ್ತ ಕೃಷಿಕ ಒಲವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಸಾಹಸಿ.

ಒಂದು ತೆಂಗಿನ ಮರವೇರಿ ಕಾಯಿ ಕೊಯ್ಯಲು, ಮರವನ್ನು ಟ್ರಿಂ ಮಾಡಲು ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಗಂಟೆಗೆ ಹತ್ತು ಡಾಲರ್ ಸಂಬಳ. ದಿವಸಕ್ಕೆ ನೂರು ಡಾಲರ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ತಜ್ಞರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೆನ್ಲವ್ ದಂಪತಿಗಳು ನೂರೈವತ್ತಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಬರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ದೇಶವದು. ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಕಂಡರೆ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರಿಗೆ ಸಹ ಜೀವಿ.

ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ಜಾಲತಾಣ : www.hawaiitropicalfruitgrowers.org, www.hawaiifruit.net

ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ

ಧಾರವಾಡದ ಕೃಷಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಈ ಬಾರಿ ಜಿ. ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಹಾಗೂ ಲೀಲಾ ನಾ. ಕೌಜಗೇರಿ ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕನಕಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಹಾರೋಹಳ್ಳಿಯ ಕೃಷಿಕ ಜಿ. ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಬರೆದ 'ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿಯನ್ ಡಾ. ಮರಿಗೌಡ' (ಅಡಿಕೆಪತ್ರಿಕೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2011) ಹಾಗೂ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಗೋಕಾಕ್ನಲ್ಲಿರುವ ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಲೀಲಾ ನಾ. ಕೌಜಗೇರಿ ಬರೆದ 'ಅಜ್ಜಿಯೇ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್' (ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ, ನವೆಂಬರ್ 2010) ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿವೆ. ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಹಾಗೂ ಲೀಲಾ ಕೌಜಗೇರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಐದು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ನಗದು ಪುರಸ್ಕಾರ, ಪರಿಸರ ಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭ ನವೆಂಬರ್ 13, 2011ರಂದು ಧಾರವಾಡ ಸಮೀಪದ ದಡ್ಡಿಕಮಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ 'ಸುಮನ ಸಂಗಮ' ಕಾಡುತೋಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ.

ಕೃಷಿಕನಿಂದ ಕೃಷಿಕರಿಗಾಗಿ..ಅಡಿಕೆ ಸಾಬೂನು

ಕೃಷಿಕ ಬದನಾಜೆ ಶಂಕರ ಭಟ್ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧಕ. ಅಡಿಕೆಯ ಪರ್ಯಾಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕುರಿತು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ. ಅಡಿಕೆಯ (ಪೂಗ) ಸಾಬೂನು ಈಚೆಗಿನ ಯಶಸ್ವೀ ಉತ್ಪನ್ನ.

ಶಿರಸಿಯ ಬಾಲಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ ಸಾಯಿಮನೆಯವರು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಯಾಂಪ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಚೀನಾ ನಿರ್ಮಿತ ಅಡಿಕೆ ಸಾಬೂನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಬದನಾಜೆಯವರ ಮನದೊಳಗಿದ್ದ ಸಾಬೂನೂ ಫಾರ್ಮುಲಾಕ್ಕೆ ಮರುಜೀವ.

ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಬೂನು ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಏತಡ್ಕ ಶ್ರೀಧರ ಭಟ್ಟರ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ. ಅಡಿಕೆ ಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆ. ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನ ಬಾರ್ ಸೋಪು. ಚೊಚ್ಚಲ ಯತ್ನದಲ್ಲೇ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಯಶ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಾಪ್ತಿ. ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ಆಪ್ತೇಷ್ಟರಿಗೆ ಸಾಬೂನು ನೀಡಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.

ಮುಂದಿನ ಹಂತ ಸ್ನಾನದ ಸಾಬೂನು ತಯಾರಿ. ಮಂಗಳೂರು ಯೆಯ್ಯಾಡಿಯ ಅಶೋಕ ಆಗ್ರೋ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಮಾಲಿಕರಾದ ಗೋಪಿನಾಥ ಮಲ್ಯರೊಡನೆ ಮಾತುಕತೆ. ಫಾರ್ಮುಲಾ ನೀಡಿಕೆ. ತುಳಸಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಗುಲಾಬಿ, ನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಪರಿಮಳವಿರುವ ಐದು ಪರಿಮಳಗಳ ಸಾಬೂನು ತಯಾರಾಯಿತು.

ಫೀಡ್ಬ್ಯಾಕ್ ಪಡೆಯಲು ಸಾಬೂನನ್ನು ಹಂಚಿದರು. ಪರಿಚಿತ ಡಾಕ್ಟರ್ಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದರು. 'ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಸಾಬೂನು ನೀಡಿರಬಹುದು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಭಟ್. ಗುಣಮಟ್ಟ, ಬಣ್ಣ, ಪರಿಮಳ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವತೆ ವಿನಂತಿಸಿದವರೇ ಅಧಿಕ. ಸಾಬೂನಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ತೆಂಗಿನೆಣ್ಣೆಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಪರಿಮಳವಿಲ್ಲ.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಮಗಳು-ಅಳಿಯ ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮಗಳು ಡಾ. ಸ್ಮಿತಾ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯೆ. ಅಳಿಯ ಮಕ್ಕಳ ತಜ್ಞ ಡಾ.ಮಹೇಶ್. ಇವರಿಂದ ಸಾಬೂನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಸೆ. ಸಾಬೂನಿಗೆ 'ಪೂಗ ಸಿಂಗಾರ್' ಎಂಬ ನಾಮಕರಣ. ಉದ್ಯಮ ಮಾಡುವ ಉಮೇದು ನನಗಿಲ್ಲ. ಅಡಿಕೆಯ ಗುಣ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗಲಿ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

‘ನಾನು ಗ್ಲಿಸರಿನ್ ಸಾಬೂನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಈಚೆಗೆ ಅಡಿಕೆ ಸಾಬೂನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಗ್ಲಿಸರಿನ್ ಸಾಬೂನು ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಏನು ಮುದ ನೀಡುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನೇ ಈ ಸಾಬೂನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ’ ಮಣಿಪಾಲದ ಶ್ಯಾಮ ಭಟ್.

ಚರ್ಮ ಕಪ್ಪಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದ್ದವರ ಚರ್ಮ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಕೂದಲು ಉದುರುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಮೊಡವೆಗಳ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಗಾಯಗಳ ಶಮನವಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಬಳಸಿದವರ ಅನುಭವಗಳು. ಅಡಿಕೆಯ ಸಾರಕ್ಕೆ ಚರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೊಳೆ ತೆಗೆಯುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಭಟ್.

ನಮ್ಮಿಂದ ಸಾಬೂನು ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಬಳಸಿದವರ ತಲೆಹೊಟ್ಟು, ಮೊಡವೆ, ತುರಿಕಜ್ಜಿ, ಬೆವರುಸಾಲೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆಯಂತೆ, ದನಿಗೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಡಾ.ಮಹೇಶ್.‘

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಡಿಕೆ ಸಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ನಾನದ ನಂತರವೂ ಪರಿಮಳ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಗ್ರಾಮಿನ ಸಾಬೂನಿನ ಬೆಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿ. ತುಳಸಿ, ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪರಿಮಳಕ್ಕೆ ಜನರೊಲವು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಮಳ ಬಳಸುವ ಕಾರಣ ಸಾಬೂನಿಗೆ ಅಸಲು ಹೆಚ್ಚು.

ಶಂಕರ ಭಟ್ಟರ ಸಹೋದರ ಮಂಗಳೂರಿನ ಮಂಗಳಾ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮಿನ ಡಾ.ಗಣಪತಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವೈದ್ಯರು, ಪರಿಚಿತರಿಗೆ 'ಪೂಗ ಸಿಂಗಾರ್' ಸಾಬೂನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಮೆಡಿಕಲ್ ಶಾಪ್, ಕೆಎಂಎಫ್ ಬೂತ್, ಸೊಸೈಟಿ, ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಂತಾದರೆ ಅಡಿಕೆಯ ಸಾಬೂನು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಬಹುದು.

ಬದನಾಜೆಯವರ ಈ ಶ್ರಮದ ಹಿಂದೆ ಎರಡೂವರೆ ವರುಷದ ಬೆವರಿದೆ. ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಿಸೆಯಿಂದಲೇ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ. ಪುತ್ರ ದಿ. ಈಶ್ವರ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ 'ಮಂಗಳಾ ಹರ್ಬಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ವಿಟ್ಲ' ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಶಾಹಸದಲ್ಲಿ ಬದನಾಜೆ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಶ್ರಮವಿದೆ.

'ಎಲ್ಲಾ ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆಗಾರರು ಈ ಸಾಬೂನನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಅದುವೇ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ,' ಸಾಬೂನನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಫಾರ್ಮರ್ ಫಸ್ಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಂಚಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಆಚಾರ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿದೆ. ಈ ಸಾಬೂನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಅಡಿಕೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕುದುರಿಸಲು ಬದನಾಜೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಕ್ಯಾಂಪ್ಕೋ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಘ, ಫಾರ್ಮರ್ ಫಸ್ಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಗ್ರಾಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೈಜೋಡಿಸಿವೆ.

(08255 - 233231, 239229 )

ಅಪರೂಪದ ಸಸಿ-ಕಸಿ ಪ್ರೇಮಿ : ಗುರುರಾಜ್ ಬಾಳ್ತಿಲ್ಲಾಯ

ಹಣ್ಣು, ಹೂವಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನರ್ಸರಿಯಿಂದ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕಸಿ ಗಿಡಗಳತ್ತ ಬಹುತೇಕರ ಒಲವು. ಉತ್ತಮ ಹಣ್ಣು, ಹೂಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಗಿಡಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಹುದೆನ್ನುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಒಂದೇ ತಾಯಿ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಳಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ನರ್ಸರಿಗಳತ್ತ ಜನ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಉಡುಪಿಯ ಗುರುರಾಜ ಬಾಳ್ತಿಲ್ಲಾಯರು ಕಸಿ ತಜ್ಞರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕಸಿಯ ಆಸಕ್ತ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದಾಸವಾಳಕ್ಕೆ ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿದರು. ಯಶವಾಯಿತು. ಕಸಿಯ ಹುಚ್ಚು ಇವರೊಳಗೆ ಕಸಿಯಾಗಿ, ಚಿಗುರಿ, ಮರವಾಗಿದೆ!

ಮೂಲತಃ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದವರು. ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಕಸಿತಜ್ಞ ಆಲಂಕಾರಿನ ನಾರಾಯಣ ಕೆದಿಲಾಯರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ದುಡಿತ. ಕಸಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳ ಕಲಿಕೆ. ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ನರ್ಸರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವತ್ತ ಅನುಭವ.

2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಗೆ ಬಿಡಾರ (ಮನೆ) ಶಿಪ್ಟ್. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಸಿ ಹವ್ಯಾಸವು ವೃತ್ತಿಯಾಯಿತು. ಕೋ.ಲ.ಕಾರಂತರೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಟ. ಅಪರೂಪದ ಗಿಡ, ಹಣ್ಣುಗಳ ಪರಿಚಯ. ತಾನೂ ನರ್ಸರಿ ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪ. ಗೇರು, ಮಾವು, ಮೇಣರಹಿತ ಹಲಸು, ಹೂ ಗಿಡಗಳ ತಯಾರಿ. ಈಚೆಗೆ ಹಲಸಿನ ಕಸಿಯತ್ತ ಆಸಕ್ತ. ಹಲಸಿನ ಮೇಳಗಳು ಬಾಳ್ತಿಲ್ಲಾಯರ ಕಸಿ ಹಸಿವಿಗೆ ಪೂರಕವಾಯಿತು.

ಕಸಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧಗಳು. ಮೃದುಕಾಂಡ ಕಸಿ, ಮೊಗ್ಗುಕಸಿ (ಕಣ್ಣುಕಸಿ), ಸೈಡ್ಗ್ರಾಪ್ಟಿಂಗ್.. ಹೀಗೆ. ಒಂದೂವರೆ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಾಯದ ಹಲಸಿನ ಬೀಜದ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಮೃದುಕಾಂಡ ಕಸಿ ಸೂಕ್ತ. ಕುಡಿಯನ್ನು ಆರಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರ ಬೇಕು, ಬಿಸಿಲು ಬಿದ್ದ ಜಾಗದಿಂದಲೇ ಕುಡಿಯ ಆಯ್ಕೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಚಿಗುರು ಎಲೆ ಇರಬಾರದು, ಯಾವ ಮರದಿಂದ ಕುಡಿ ತೆಗೆಯುತ್ತೀರೋ ಆ ಮರದ ಗೆಲ್ಲು ತೀರಾ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕುಡಿ ಬೇಡ - ಎಂಬ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿದ ಬಳಿಕ ತಾಯಿ ಗಿಡದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಚಿಗುರನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು.

ತಾಯಿ ಗಿಡಕ್ಕಾಗಿ (ಅಡಿ ಗಿಡ) ಬೀಜವನ್ನು ಮೊಳಕೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಒಂದೊಂದರದ್ದೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಣ. ಬೀಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿ ಗುಣ ಹೆಚ್ಚು. ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿದ ಬಳಿಕ ಯಾವ ವಂಶದ ಗುಣ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೋ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಫಲ ನೀಡುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಂತೆ.

ಬೀಜದ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಫಲ ಬಿಡಲು ಆರೇಳು ವರುಷವಾದರೆ, ಕಸಿ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೇ ವರುಷದಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿ. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೈದು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಕಸಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬಾಳ್ತಿಲ್ಲಾಯರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನರ್ಸರಿಗಳಿಂದ ಬೇಡಿಕೆ. 'ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಸಿ ಗಿಡಗಳು ಸಿಗುವಂತಾಗಬೇಕು' ಎನ್ನುವ ಆಶೆ.

ಇವರದು ಬಿಡುವಿರದ ದುಡಿಮೆ. ದಿನದ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆ ಬೆವರಿಳಿದರೂ ಕಾಯಕಷ್ಟವಿಲ್ಲ! ದಿವಸಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕುನೂರು ಕಸಿ ಗಿಡ ತಯಾರಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಈಚೆಗೆ ದ.ಕ.ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಬರು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಹಲಸಿನ ಹಬ್ಬದಲ್ಲ್ಲಿ ಕಸಿ ಕಟ್ಟುವ ತರಬೇತಿಯಿತ್ತು. ಕಸಿ ಸಂಶಯಗಳಿಗೆ ಪಟಪಟನೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಬಾಳ್ತಿಲ್ಲಾಯರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿಭೆ ಕಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ದಂಗು.

ಉತ್ತಮವಾದ ಹಲಸು-ಮಾವು ಪತ್ತೆಯಾದರೆ ಸಾಕು, ಬಾಳ್ತಿಲ್ಲಾಯರು ಕಾಲಿಗೆ ಚಕ್ರಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಓಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಡಿ ತಂದು ಕಸಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಗಿಡಗಳು ಇರಬೇಕೆಂಬ ಹಪಹಪಿಕೆ. ಬೇರೆಯವರು ಕುಡಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇವರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕಟ್ಟುವ ಕಸಿಗೆ ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯದೇ ಕುಡಿ.

ನಾಲ್ಕೈದು ವರುಷದಿಂದ ಹಲಸಿನ ಕಸಿ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ಅದರಲ್ಲೂ ಮೇಣವಿಲ್ಲದ ಹಲಸಿನತ್ತ ಜನರ ಒಲವು. ಹಲಸಿನ ಕುರಿತು ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ತಳಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಮೊದಲು ಗ್ರಾಮಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು. ನಂತರ ತಾಲೂಕು, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಳಿ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯ ಶುರುವಾದರೆ ಅಂತಹುದನ್ನು ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಣ್ಣು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದು ಬಾಳ್ತಿಲ್ಲಾಯರ ಸಲಹೆ.

ಕಸಿ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದ ದರವನ್ನು ಹೇಳಿ ಹಣವನ್ನು 'ದೋಚುವ' ಸ್ವಭಾವದವರಲ್ಲ. ಅವರೆಂದೂ ಹಣದ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದವರಲ್ಲ, ಓಡುವವರೂ ಅಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯರಿಗಿಂತಲೂ ಗಿಡಗಳ ಫ್ರೆಂಡ್ಶಿಫ್ ಅವರಿಗೆ ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇವರು ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಅಪರೂಪದ ಸಸಿ ಪ್ರೇಮಿ.

(ಮೊ : ೯೭೩೧೭೩೪೬೮೮)

ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ : ಹವಾಯ್ ನೆನಪು

ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ 'ಶ್ರೀ' ಪಡ್ರೆಯವರು ಹವಾಯ್ ಪ್ರವಾಸದ ಬಳಿಕ ಮರಳಿ ಗೂಡಿಗೆ. ಹವಾಯ್ ಹಣ್ಣು ಕೃಷಿಕರ, ಹಣ್ಣುಗಳ ಪರಿಚಯ. ಪ್ರವಾಸ ಅನುಭವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ದೂರದೃಷ್ಟಿ. ಹವಾಯಿ ನೆನಪಿಗೆ ಈ ಚಿತ್ರ ಗುಚ್ಛ.

(ಚಿತ್ರಗಳು : ಕೆನ್ ಲವ್)

ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ...

ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ, ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಪಾದಕ ‘ಶ್ರೀ’ ಪಡ್ರೆಯವರು ಹದಿನೈದು ದಿವಸಗಳ ಹವಾಯ್ ಪ್ರವಾಸದ ಬಳಿಕ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಶುಭಘಳಿಗೆ.

ಹವಾಯ್ ಹಣ್ಣುಕೃಷಿಕ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಕೆನ್ ಲವ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಪಡ್ರೆಯವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಹವಾಯಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು. ಹಣ್ಣು ಬೆಳೆಗಾರರ ವಾರ್ಶಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿ. ಭಾರತದ ಹಣ್ಣುಗಳ ಕುರಿತು ಪವರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿ. ಕೆನ್ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಯ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ. ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟ ವೀಕ್ಷಣೆ. ರೈತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭೇಟಿ. ರೈತರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ. 'ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅನೇಕ ಹಣ್ಣುಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಕೆನ್ ಅವರ ಊರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ಅಡಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ'ಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಗೌರವ ನೆಲವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಎಲ್ಲರೂ ಖುಷಿ ಪಡುವಂತಾದ್ದು.

ಶ್ರೀ ಪಡ್ರೆಯವರು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟು ದಿವಸ ಮಿಂಚಂಚೆ ಮಾತುಕತೆ, ತೆಗೆದ ಫೋಟೋಗಳ ರವಾನೆ, ಚುಟುಕಾದ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ತನಗೆ ತಿಳಿದ ವಿಚಾರ, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮಾನಾಸಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ಖುಷಿ.